Etyka słowa w szkole

Zespół Ety­ki Sło­wa Rady Języ­ka Pol­skie­go Pol­skiej Aka­de­mii Nauk, doce­nia­jąc wagę nauki etycz­nej komu­ni­ka­cji mię­dzy­ludz­kiej, zapro­sił do współ­pra­cy rów­nież nauczy­cie­li polo­ni­stów wśród któ­rych i ja się zna­la­złam.

Chcąc przy­bli­żyć uczniom temat ety­ki sło­wa w naszej współ­cze­sno­ści, zapro­si­łam do szko­ły  prof. Annę Cegie­łę, wice­pre­ze­sa ZES RJP PAN, autor­kę książ­ki ?Sło­wa i ludzie. Wpro­wa­dze­nie do ety­ki sło­wa?. 25 lute­go 2016 r. w Zespo­le Pań­stwo­wych Szkół Muzycz­nych nr 4 im. Karo­la Szy­ma­now­skie­go w War­sza­wie Pani Pro­fe­sor wygło­si­ła wykład na temat: ?Ety­ka sło­wa we współ­cze­snym świe­cie?. Licz­nie zgro­ma­dze­ni lice­ali­ści, gim­na­zja­li­ści oraz nauczy­cie­le z zain­te­re­so­wa­niem wysłu­cha­li pre­lek­cji. Pre­zen­to­wa­ne przy­kła­dy nie­etycz­nej mani­pu­la­cji sło­wem we współ­cze­snym życiu spo­łecz­nym, ilu­stru­ją­ce takie zja­wi­ska, jak: pięt­no­wa­nie, poni­ża­nie, kłam­stwo, two­rze­nie nar­ra­cji opar­tej na subiek­tyw­nej inter­pre­ta­cji fak­tów zamiast na fak­tach, wzbu­dzi­ły żywą reak­cję słu­cha­czy.

Pro­fe­sor Anna Cegie­ła moc­no zaak­cen­to­wa­ła tezę, że tyl­ko takie uży­cie języ­ka, w któ­rym wyra­ża się sza­cu­nek dla pod­mio­to­wo­ści czło­wie­ka i posza­no­wa­nie jego god­no­ści, jest w sta­nie stwo­rzyć i sce­men­to­wać wspól­no­tę. Co zatem czy­nić, będąc świad­kiem łama­nia ety­ki sło­wa? Z tym pyta­niem po pre­lek­cji zwró­ci­ła się do Wykła­dow­cy jed­na z gim­na­zja­li­stek. Pro­fe­sor  Cegie­ła mówi­ła o tym„ że ludziom trze­ba wyja­śniać, na czym pole­ga krzyw­da czy­nio­na sło­wem i tłu­ma­czyć, że się nie powin­no się akcep­to­wać kłam­stwa, dez­in­for­ma­cji, styg­ma­ty­za­cji tak samo, jak nie akcep­tu­je się kra­dzie­ży czy prze­mo­cy fizycz­nej.

Pod­czas lek­cji na temat ety­ki sło­wa prze­pro­wa­dzo­nych prze­ze mnie w kla­sach: II liceum oraz III gim­na­zjum, wie­lu uczniów mówi­ło z prze­ko­na­niem o tym, że bez posza­no­wa­nia dru­gie­go czło­wie­ka nie może być mowy o etycz­nym uży­ciu sło­wa.

Kolej­nym eta­pem dzia­łań edu­ka­cyj­nych w naszej szko­le będą warsz­ta­ty z ety­ki sło­wa dla uczniów, orga­ni­zo­wa­ne przez Obser­wa­to­rium Ety­ki Sło­wa, któ­rym kie­ru­je pro­fe­sor Anna Cegie­ła.

Doro­ta Kaspe­ro­wicz

nauczy­ciel­ka języ­ka pol­skie­go w ZPSM nr 4 w War­sza­wie, czło­nek ZES RJP PAN

 

(Zob. doku­men­ta­cję zdję­cio­wą w zakład­ce Gale­ria).